Main Menu

Blog
01
Δεκ

Αποκατάσταση: Στρατηγική για μεγαλύτερη επιβίωση και καλύτερη ποιότητα ζωής μετά τη νόσηση και το τραύμα. Ο θεμελιώδης ρόλος της νοσηλευτικής στην αποκατάσταση

Γράφτηκε από  Αρετή Νικηφόρου

Αποκατάσταση: Στρατηγική για μεγαλύτερη επιβίωση και καλύτερη ποιότητα ζωής μετά τη νόσηση και το τραύμα. Ο θεμελιώδης ρόλος της νοσηλευτικής στην αποκατάσταση Αρετή Νικηφόρου
Νοσηλεύτρια, MSc
Προϊσταμένη Γρ. Εκπαίδευσης KAA Φιλοκτήτης

Οφέλη της αποκατάστασης στην αντιμετώπιση των  επιπλοκών της νόσου

Η γήρανση του πληθυσμού και η αυξημένη επίπτωση των μη μεταδοτικών ασθενειών παγκοσμίως, όπως του καρκίνου, του διαβήτη, των καρδιαγγειακών και των χρόνιων αναπνευστικών νοσημάτων,  μαζί με την  εξέλιξη της ιατρικής και την ανάπτυξη της υποστηρικτικής τεχνολογίας (αμαξίδια, τεχνητά μέλη, βοηθήματα χρήσης υπολογιστή κτλ) αυξάνουν τη ζήτηση για τις υπηρεσίες αποκατάστασης, παγκοσμίως.

Η αποκατάσταση αφορά σε σύνολο των παρεμβάσεων σχεδιασμένων για να επιτευχθεί η μέγιστη λειτουργική ικανότητα του ατόμου και η μείωση της αναπηρίας και λαμβάνει χώρα σε θεραπευτικό περιβάλλον. Συμπληρώνει τη θεραπεία μετά από χειρουργικές ή άλλες ιατρικές παρεμβάσεις, για την επίτευξη της καλύτερης δυνατής έκβασης πχ βοηθάει στη μείωση, τη διαχείριση ή την πρόληψη επιπλοκών μετά από κάκωση νωτιαίου μυελού, στην αντιμετώπιση του μετά ΜΕΘ συνδρόμου κτλ. Παράλληλα ελαχιστοποιεί ή επιβραδύνει τις επιπτώσεις χρόνιων παθολογικών καταστάσεων, εκπαιδεύοντας τα άτομα σε στρατηγικές αυτοδιαχείρισης, εκμάθησης χρήσης βοηθημάτων, ή αντιμετώπισης του πόνου και άλλων επιπλοκών.

Κατά συνέπεια η  αποκατάσταση δεν αφορά μόνο άτομα με μακροχρόνιες σωματικές αναπηρίες. Δεν αφορά επίσης μια «πολυτελή» υπηρεσία υγείας που είναι διαθέσιμη σε όσους έχουν την οικονομική δυνατότητα. Ούτε πρόκειται για μια προαιρετική υπηρεσία που δοκιμάζεται όταν αποτυγχάνουν άλλες παρεμβάσεις πρόληψης ή θεραπείας. Αντιθέτως, η αποκατάσταση είναι μια βασική παροχή υγείας για ασθενείς με οξεία ή χρόνια παθολογική κατάσταση, βλάβη ή τραυματισμό, που περιορίζει τη λειτουργικότητά του και θα πρέπει να είναι διαθέσιμη για όποιον τη χρειάζεται.

 

Οικονομικά οφέλη της αποκατάσταση στα συστήματα υγείας

Με οικονομικούς όρους η αποκατάσταση αποτελεί για τα κράτη  επένδυση, με οφέλη κόστους για την κοινωνία. Βοηθά στην αποφυγή δαπανηρής νοσηλείας. Μειώνει τη διάρκεια της νοσηλείας στο νοσοκομείο και μειώνει τις επανεισαγωγές σε αυτό. Υποστηρίζει επίσης την εντατική θεραπεία (πρώιμη αποκατάσταση στη ΜΕΘ) και μπορεί να μειώσει τη διάρκεια της νοσηλείας στη ΜΕΘ, ενώ αντιμετωπίζει αποτελεσματικά το «σύνδρομο μετά τη νοσηλεία στη ΜΕΘ». Βοηθά τα άτομα με χρόνιο πρόβλημα ή αναπηρία να συμμετέχουν ξανά στην εκπαίδευση και την εργασία, να παραμένουν ανεξάρτητα στο σπίτι και να ελαχιστοποιούν την ανάγκη οικονομικής βοήθειας ή την ανάγκη βοήθειας από φροντιστή.

Σύμφωνα με τη διακήρυξη των 17 στόχων για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη (Sustainable Development Goals) των Ηνωμένων Εθνών μέχρι το 2030, η αποκατάσταση είναι η βασική στρατηγική για την υγεία για την επίτευξη του Στόχου 3 Βιώσιμης Ανάπτυξης (SDG3). Συγκεκριμένα η αποκατάσταση, μαζί με την πρόληψη, την προαγωγή της υγείας, τη θεραπεία και την ψυχολογική υποστήριξη του ατόμου, είναι θεμελιώδεις στρατηγικές της υγείας που αναφέρονται σε ολόκληρο το φάσμα των αναγκών του ατόμου και προάγουν τη μεγαλύτερη επιβίωση και την καλύτερη ποιότητα ζωής

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας το 2017 τόνισε την βαθιά ανεκπλήρωτη ανάγκη για αποκατάσταση παγκοσμίως, με ένα κάλεσμα για δράση με τον τίτλο Rehabilitation 2030: Α Call-to-Action για την αύξηση του ρόλου της αποκατάστασης στην υγειονομική περίθαλψη ως βασικό συστατικό των ολοκληρωμένων συστημάτων  υγείας. Η έκταση και το εύρος των μη ικανοποιημένων αναγκών αποκατάστασης απαιτεί επείγουσα κοινή και συντονισμένη παγκόσμια δράση, από όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς αποκατάστασης.

 

Ο θεμελιώδης, αλλά αόρατος ρόλος της νοσηλευτικής της αποκατάστασης

Όταν μετριέται η αποτελεσματικότητα προγραμμάτων Αποκατάστασης, οι περισσότερες μελέτες καταγράφουν το χρόνο και τη συχνότητα των θεραπευτικών συνεδριών, σε σχέση με το ρυθμό βελτίωσης των ασθενών. Η σιωπηρή υπόθεση ότι, ο χρόνος που δαπανάται σε θεραπείες είναι «ο καλός χρόνος», οδηγεί στο σχεδιασμό τέτοιων μελετών και καθορίζει τί μετριέται και πώς ερμηνεύεται η χρήση του χρόνου (Kwakkel et al, 2004). Έτσι το σύνηθες είναι, οι σημαντικές δραστηριότητες των ασθενών να ορίζονται και ως «θεραπευτικές» και σχετίζονται με ένα υπάρχον σχεδιασμένο πρόγραμμα θεραπειών. Δραστηριότητες όπως η επίβλεψη και η βοήθεια στο ντύσιμο και την υγιεινή με όρους αυτονομίας, η βοήθεια στην αυτόνομη σίτιση κτλ, που αποτελούν νοσηλευτική εκπαιδευτική διαδικασία, ή η εκπαίδευση σε αυτοκαθετηριασμούς, ορίζονται ως «μη θεραπευτικές δραστηριότητες» (Van de Winckel et al, 2001). Η συνεισφορά δηλαδή των επιστημών της αποκατάστασης είναι μετρήσιμες με τις νοσηλευτικές δραστηριότητες σπάνια συμπεριλαμβάνονται στις «θεραπευτικές». 

Εξαίρεση πρέπει να θεωρηθεί μια πολυκεντρική μελέτη σε 68 εξειδικευμένα κέντρα αποκατάστασης, (Jette et al 2004) που μέτρησε την ένταση των θεραπειών και τα επίπεδα στελέχωσης σε νοσηλευτές, σε σχέση με το αποτελέσματα της αποκατάστασης. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η διάρκεια νοσηλείας και η έξοδος έτοιμων για συμμετοχή στην κοινότητα ασθενών, ήταν πιθανότερο να συμβούν με περισσότερες ώρες θεραπείας και υψηλότερα επίπεδα νοσηλευτικής στελέχωσης.

Ας υποθέσουμε λοιπόν, ότι έχουμε έναν νεαρό άνδρα μετά από ένα τροχαίο, με κάκωση νωτιαίου μυελού και κλινική εικόνα παραπληγίας, που έχει ολοκληρώσει τη νοσηλεία του στο τριτοβάθμιο νοσοκομείο. Ο ασθενής αυτός, που το λογικό είναι να ακολουθήσει πρόγραμμα αποκατάστασης, έχει να αντιμετωπίσει τη μειωμένη κινητικότητα και αισθητικότητα, αναπνευστικά προβλήματα (αναλόγως ύψους βλάβης), το νευροπαθητικό πόνο, τις λοιμώξεις του ουροποιητικού, τη νευρογενή κύστη και έντερο, τα συμπτώματα δυσαυτονομίας, τον κίνδυνο κατακλίσεων, το μετατραυματικό stress, την κατάθλιψη, την απόσυρση, τον αποκλεισμό από την κοινωνική ζωή, την εκπαίδευση και την εργασία.

Από το παράδειγμα γίνεται εύλογα κατανοητό ότι, είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς προγράμματα αποκατάστασης χωρίς εξειδικευμένους στην αποκατάσταση νοσηλευτές ως σημαντικά μέλη της διεπιστημονικής ομάδας. Εντούτοις άμεσα προκύπτει το ερώτημα: γιατί συχνά οι νοσηλευτές δεν αναφέρονται στις βασικές ειδικότητες της αποκατάστασης και γιατί σε πολλές χώρες όπως και στην Ελλάδα, δεν υπάρχει ειδική εκπαίδευση  για νοσηλευτές που εργάζονται στο συγκεκριμένο θεραπευτικό περιβάλλον;

Προφανώς, υπάρχει ένα χάσμα μεταξύ του τί είναι αυτονόητο και της  ακριβούς διασαφήνισης του ρόλου της νοσηλευτικής στην αποκατάσταση.

Με αφορμή το Διεθνές Έτος Νοσηλευτή το 2020, η Παγκόσμια Συμμαχία για την Αποκατάσταση (GRA) και το Διεθνές Συμβούλιο των Νοσηλευτών (ICN) περιγράφουν και τονίζουν τον ειδικό ρόλο της νοσηλευτικής σε διάφορους τύπους αποκατάστασης και συντάσσουν ορισμένες συστάσεις για την περαιτέρω βελτίωση της αποκατάστασης σε ότι αφορά τη νοσηλευτική.

Η ενίσχυση της νοσηλευτικής στην αποκατάσταση είναι ζωτικός παράγοντας για την παροχή υψηλής ποιότητας αποκατάστασης και για την επίτευξη των βέλτιστων αποτελεσμάτων. Για το λόγο αυτό, παροτρύνονται όλοι οι ενδιαφερόμενοι φορείς σε επίπεδο κυβερνητικών και παρόχων υπηρεσιών αποκατάστασης να εργαστούν προς αυτούς τους στόχους, με τους ακόλουθους τρόπους:

  • Ενίσχυση της πολυεπιστημονική προσέγγισης στη φροντίδα : Ομαδική προσέγγιση για τη θεραπεία ασθενών με βάση διεπιστημονικές σχέσεις μεταξύ επαγγελματιών υγείας (ICN, 2019 ).
  • Ενίσχυση της συμμετοχή της νοσηλευτικής στην ηγεσία και στα κέντρα λήψης αποφάσεων υψηλού επιπέδου.
  • Επένδυση σε νοσηλευτικές έρευνες που σχετίζονται με την αποκατάσταση, όπως η αποδοτικότητα του κόστους, η αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων και η μετάφραση της γνώσης σε τεκμηριωμένη πρακτική (ICN, 2019 ).
  • Δημιουργία μιας δυναμικής νοσηλευτικής αποκατάστασης: Αριθμητική αύξηση νοσηλευτών αποκατάστασης, αύξηση και βελτίωση των δεξιοτήτων των νοσηλευτών που ειδικεύονται στην αποκατάσταση για τη βελτίωση της πρόσβασης σε ποιοτικές, οικονομικά αποδοτικές και βιώσιμες θεραπείες (ICN, 2019 )

 

Αναζήτηση στο Blog

Πρόσφατα Νέα

ΦΙΛΟΚΤΗΤΗΣ Νewsletter