Main Menu

Blog
25
Ιουν

Χρόνια Ασθένεια Στο Άτομο και Την Οικογένεια

Γράφτηκε από  Τμήμα Ψυχολογικής Υποστήριξης

ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Επιμέλεια: Τμήμα Ψυχολογικής Υποστήριξης

Οι περισσότερες από τις ασθένειες που αντιμετωπίζει ο άνθρωπος στις σύγχρονες κοινωνίες είναι χρόνιες. Η πλειοψηφία αυτών των ασθενειών δεν έχει συγκεκριμένη οριστική και απόλυτη θεραπεία, αντιθέτως συνιστάται ολιστική προσέγγιση με γνώμονα την βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών όσο και του οικογενειακού τους περιβάλλοντος. Αυτή είναι μια συνεχόμενη εξελισσόμενη διαδικασία που έχει ως στόχο την μέγιστη αποκατάσταση της λειτουργικότητα του ασθενούς σε όλους τους τομείς της ζωής του. Οι χρονίως πάσχοντες ασθενείς συχνά παρουσιάζουν ποικιλομορφία συμπεριφορών, το οποίο πηγάζει από τις βιολογικές, ψυχολογικές και κοινωνικές δυσκολίες που βιώνουν.

Θα ήταν αρκετά χρήσιμο να αναλογιστούμε τη διαφορά μεταξύ Νόσου, Αρρώστιας και Ασθένειας. Νόσος (disease) είναι η διαταραχή σε οργανικό επίπεδο, το σύνολο σημείων και συμπτωμάτων. Οι αλλαγές στο σώμα που ο γιατρός μπορεί να αντιμετωπίσει. Αρρώστια (illness) είναι η διαταραχή σε λειτουργικό επίπεδο, ο τρόπος με τον οποίο το άτομο βιώνει και ερμηνεύει τα προβλήματα της υγείας του. Ασθένεια (sickness) είναι η διαταραχή σε κοινωνικό επίπεδο. Ο κοινωνικός ρόλος του ατόμου διαταράσσεται στις επαγγελματικές ή κοινωνικές του δραστηριότητες εξαιτίας της αρρώστιας, με αυτό τον τρόπο επιβάλλεται σε περιορισμός (π.χ.: κοινωνικά, χωροταξικά, στο σπίτι, σε κλινική).

Στη χρόνια νόσο το άτομο παρουσιάζει συμπτώματα και ενοχλήσεις για μακρό χρονικό διάστημα και η ανάρρωση του είναι μερική. Υπάρχουν εξάρσεις, υφέσεις και χρόνια εξελικτική επιδείνωση, σε αυτό το χρόνο ο ασθενής εμφανίζει ψυχολογικές μεταπτώσεις, κοινωνικές και πνευματικές επιπτώσεις που επηρεάζουν το κοντινό του περιβάλλον και την οικογένεια του. Κάθε αρρώστια έχει τις ιδιαιτερότητες της και επηρεάζει με μοναδικό τρόπο κάθε άτομο και οικογένεια.

Οι ασθενείς έρχονται αντιμέτωποι με την ασθένεια αλλά και με τον εαυτό τους. Κάθε πάθηση αποτελεί απειλή για τον άνθρωπο, η υπόνοια της νόσου δημιουργεί φόβο, άγχος και ανασφάλεια. Οι αντιδράσεις ποικίλλουν και εξαρτώνται από ένα σύνολο παραγόντων, οι σημαντικότεροι των οποίων μπορούν να ταξινομηθούν σε τρεις βασικές κατηγορίες: α) παράγοντες που συνδέονται άμεσα με την αρρώστια (π.χ. τη φύση, τη σοβαρότητα, την προβλεψιμότητα της πορείας της, το είδος της θεραπείας, τις κοινωνικές προκαταλήψεις που ενδεχόμενα τη συνδέουν), β) τους παράγοντες που συνδέονται με την χρονική στιγμή που εμφανίζεται η αρρώστια στην εξέλιξη της ζωής του ατόμου (π.χ. βρεφική ή νηπιακή ηλικία, σχολική ηλικία, εφηβεία, νεότητα, μέση ηλικία, Τρίτη ηλικία) και γ) τους ψυχοκοινωνικούς παράγοντες (π.χ. φύλο, ηλικία, κοινωνικο – οικονομικό επίπεδο, προσωπικότητα, υποστηρικτικό δίκτυο κ.λ.π.)

Όλοι οι άνθρωποι αντιδρούν ίδια αλλά διαφορετικά, μπορεί να έχουν εποικοδομητικές αλλά και αρνητικές επιπτώσεις τόσο ψυχικά όσο και οργανικά. Συχνά, οι σκέψεις των χρόνια ασθενών ακολουθούνται από δύσκολα συναισθήματα και ο πρώτος αμυντικός μηχανισμός είναι η άρνηση, η δυσπιστία της διάγνωσης ή του γιατρού. Οι χρόνιες ασθένειες επηρεάζουν την ποιότητα ζωής του ασθενούς σε κοινωνικό, οικονομικό, πολιτιστικό, ψυχολογικό κ.τ.λ. επίπεδο. Συναισθηματικά τα άτομα βιώνουν απώλεια, πενθούν τον εαυτό τους, αρνούνται να αποδεχθούν την οδυνηρή κατάσταση της υγείας τους, θυμώνουν και απογοητεύονται, κατακλύζονται από αίσθημα αδικίας που κάνει τον θυμό εντονότερο, ο οποίος μετατίθεται στους οικείους και την οικογένεια. Παράλληλα το άτομο καλείται να συνειδητοποιήσει την κλινική του κατάσταση ώστε να προβεί στις απαραίτητες ενέργειες και να ανασυγκροτηθεί. Ακολουθεί το στάδιο της απόσυρσης, ο ασθενής είναι αδύναμος και βιώνει θλίψη και απελπισία, θρηνεί για τον εαυτό του. Το αίσθημα της απώλειας, όταν δεν διαχειρίζεται, οδηγεί τον ασθενή στην κατάθλιψη. Τέλος το άτομο μπαίνει σε εσωτερικό διάλογο με τον εαυτό του και βρίσκει ηρεμία και δύναμη για να αγωνιστεί, συμφιλιώνεται με την ιδέα της κατάστασης και προσπαθεί να αξιοποιήσει την από εδώ και πέρα ζωή του (WHO, 1984). Τα στάδια αυτά είναι εξαιρετικά επίπονα για τους ασθενείς και γι’ αυτό συνιστάται ψυχοθεραπευτική παρέμβαση.

Οι χρόνιες ασθένειες διαταράσσουν την φυσιολογική λειτουργία του οργανισμού αυτό δημιουργεί βλάβη, έκπτωση στην λειτουργικότητα του ατόμου. Η ικανότητα λειτουργίας ενός οργάνου περιορίζεται, η ανατομική του δομή αλλοιώνεται και παρατηρείται αδυναμία εκτέλεσης μιας δραστηριότητας εντός φυσιολογικού εύρους. Η κατάσταση περιορίζει ή εμποδίζει το άτομο στην καθημερινότητα του, αλλάζει την εικόνα εαυτού και την μέχρι τώρα πραγματικότητα του και αυτό ορίζεται ως αναπηρία.

Όλοι οι επαγγελματίες υγείας οφείλουν να γνωρίζουν και να συναισθάνονται τις ανάγκες των ασθενών για ψυχολογική στήριξη ώστε να επεμβαίνουν θεραπευτικά στον ασθενή και στο συγγενικό του περιβάλλον ουσιαστικότερα και αποτελεσματικότερα. Η εκπαίδευση των ασθενών με χρόνιες ασθένειες αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της άρτιας θεραπευτικής αντιμετώπισης και αποκατάστασης.

 

 

References

  • Kumbler Ross , Θάνατος το τελικό στάδιο της εξέλιξης, Δίοδος, Αθήνα 2009
  • Παπαδάτου Δ. - Αναγνωστόπουλος Φ. , Η ψυχολογία στο χώρο της υγείας, Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 1999
  • Freud (1937). “ Analysis terminable and interminable”, S.E. 23, London, Hogarth
  • Altschuler (1997), Stephen F., Basic Texts in Counselling and Psychotherapy: Working with Chronic Illness
  • WHO World Health Organization: Chronic Disease and Health Promotion, Preventing Chronic Diseases: A Vital Investment

Αναζήτηση στο Blog

Πρόσφατα Νέα

ΦΙΛΟΚΤΗΤΗΣ Νewsletter